De iPad als gezinslid, hoe leuk of schadelijk is dat eigenlijk?

In vijf jaar tijd is de tablet een niet meer weg te denken gezinslid geworden. Een iPad als babysit, fopspeen en tafelgenoot – hoe leuk/niet leuk/schadelijk is dat?

Zomaar een citaat uit deze krant, van een paar weken geleden: ‘Zondagochtend in een gemiddeld Amsterdams gezin. Om zeven uur horen papa en mama trippeltrappeltrap en dan bliep-bliep: iPadtijd! Om een uur of negen gaat het gezin ontbijten.’ Bliep-bliep, goedemorgen. Oppas iPad neemt de honneurs waar, beeldschermen maar!

Wat zouden we moeten zonder de tablet? Ineens was ie daar, de eerste iPad met z’n magische multitouchscherm en zijn handzame formaatje. Coole gadget, hebbeding. Koud vijf jaar later heeft de tablet – van Acer en Asus tot Microsoft en Samsung – zijn tentakels uitgestrekt in het hele gezinsleven.

Tablet als babysit
Uit eten met de kinderen? Tablet aan tafel: geen geruzie, gekrijs, ge-sssssssssst en nee, je mag hier niet rondrennen! Kamperen met pubers? Tablet voor de tent en hangen maar in die canvas stoeltjes. Rustig koken zonder gemamamama? Tablet bij de triptrapstoel, toch veel educatiever dan peuter voor de buis? De tablet als babysit, als tafelgenoot, als vriendje of fopspeen.

Er is voor kleintjes haast niets magischer dan een iPadscherm, zegt Patti Valkenburg, hoogleraar jeugd en media aan de Universiteit van Amsterdam. ‘Er is nooit eerder een apparaat geweest dat zo aansluit op de belevingswereld en vermogens van kleine kinderen. Hun fijne motoriek is nog niet ontwikkeld, maar zo’n touchscreen kunnen ze zelfs met knuistjes nog bedienen.’ Lekker dichtbij, neus erbovenop.

Gewelddadige games
We leven nu wel in een samenleving waarin kinderen gemiddeld zes uur voor een beeldscherm zitten. ‘Schermgaande jeugd’, noemt Valkenburg dat in haar gelijknamige boek, want dat is meer tijd dan ze op school zijn.

Hoeft niet per se erg te zijn, zegt ze. Beeldschermen, apps, ze hebben hun merites: ze bieden educatie, verbeteren ruimtelijk inzicht, oog-handcoördinatie en probleemoplossende vermogen. Gewelddadige games kunnen bij sommige kinderen tot agressie leiden, maar dat media en nieuwe media vooral negatieve effecten hebben op kinderen, komt niet uit onderzoek naar voren.

Geen paniek dus. Of toch? Want zondag meldt The Guardian op internet dat iPads en smartphones het peuterbrein zouden kunnen beschadigen. Het gebruik ervan zou desastreus kunnen zijn voor hun sociaal-emotionele ontwikkeling. Het artikel raast virtueel de wereld over.

Problematisch
Het Guardian-stuk slaat de plank echter aardig mis, zegt Valkenburg, oprichter van het internationaal vooraanstaande Onderzoekscentrum Jeugd en Media. Het gaat niet om nieuw Amerikaans onderzoek, zoals de auteur meldt, maar het artikel is gebaseerd op een opiniestuk van drie Amerikaanse artsen. Een uiterst genuanceerd stuk bovendien. Valkenburg: ‘Het woord ‘brein’ komt er niet eens in voor.’

In dat stuk, The Good, The Bad and The Unknown in het blad Pediatrics, constateren Jenny Radesky van het Boston Medical Center en co dat het onderzoek naar de effecten van tablet- en smartphonegebruik op kleine kinderen achterloopt op de ontwikkelingen, en dat er onvoldoende richtlijnen zijn. ‘Er zijn nu meer vragen dan antwoorden.’ Maar ze benadrukken ook het gezonde verstand van ouders, die per slot van rekening ervaring hebben met dat andere overheersende scherm: de tv.

Een dag later past The Guardian het artikel drastisch aan, met een rectificatie onderaan de tekst. Geen paniek, dus. Maar dat neemt niet weg dat de invasie van de iPad in sommige gezinnen wel degelijk als problematisch wordt ervaren. ‘Ik vind het voor kinderen zo overheersend dat ik heel erg anti ben geworden,’ zegt Pavlina Konstantinova (42), farmaceutisch onderzoeker en afdelingshoofd bij UniQure NV.

Smurfendorp
Toen haar oudste zoon Rafael zeven werd, kregen ze een eerstegeneratie-iPad van Amerikaanse vrienden. ‘We vonden het heel cool, want haast niemand in Europa had er al één. Al snel merkten we dat Rafael moeite kreeg met slapen. Hij had een Smurfendorp op zijn iPad, hij moest zaadjes planten en oogsten en werd ’s nachts wakker omdat hij bang was iets te missen. Toen dachten we: misschien toch maar kappen, hij werd zo afgeleid.’

Die interface, de bediening van de iPad, zegt Apple-fan Konstantinova, is zó goed gemaakt, zo kleurrijk, er is zo veel meer op te zien dan op een DS. ‘Het ís heel aantrekkelijk, ook voor ons volwassenen. Maar Rafael had moeite om het onderscheid te maken tussen realiteit en virtual reality. Ik vind dat kinderen een bepaalde leeftijd moeten bereiken om de iPad aan te kunnen.’

Schermgebruik
Remco Pijpers, expert jeugd en digitale media bij stichting Kennisnet, ziet de worsteling van veel gezinnen met de tablet. ‘Het ding heeft voor- en nadelen en hoe vind je die balans? Je moet je geen angst laten aanjagen voor hersenschade. Je doet niet aan kindermishandeling als je je kind een scherm laat aanraken. De waarheid ligt ergens in het midden. Schermgebruik zelf is niet slecht, maar het gaat ten koste van andere zaken: interactie met ouders, spelen, voorgelezen worden.’

Volgens Pijpers is het belangrijk om afspraken te maken en kinderen te leren niet altijd toe te geven aan de verleiding. ‘En daarnaast kun je als ouder ook het voorbeeld geven en je kind laten zien hoe je een iPad kunt gebruiken als heel handige informatiebron.’

Knutselen
Zoek de iPad maar, zeggen Marloes Borker (41), industrieel ontwerper en eigenaar van Dressfactor.com, en Diderick Oerlemans (45), ingenieur technologische informatica. Knapperend haardvuur, zoons Jonathan (9) en Daniël (7) breken de tent af. De tablet blijkt later ergens in een hoek te liggen. Toen hun oudste zeven werd, kochten ze op Marktplaats een tweedehands iPad. Ze begonnen keurig met gebruiksafspraken: niet voor vijf uur en maximaal een half uur.

Maar na de zomervakantie ‘begon er iets te schuren’. De twee broertjes hadden het spel Clash of Clans (barbaren, tovenaars, rivaliserende clans) ontdekt. Oerlemans: ‘Omdat ze er pas om vijf uur op mochten, zaten ze met hun vriendjes op de bank te wachten. Ze wilden niets anders meer doen.’ Borker: ‘We hadden het eerst niet in de gaten, maar ze stonden vaak al om zes uur op om te kijken hoe het met hun dorpjes ging.’

Ze spraken met hun zoons over gameverslaving. Borker: ‘We zeiden: jongens, als jullie tot kerst niet meer op de iPad spelen, mogen jullie een beloning kiezen. Ze wilden met ons naar de Efteling. En dat is gelukt! Ze gingen weer knutselen en ouderwetse spelletjes spelen.’ Oerlemans: ‘En we merkten een gedragsverandering: ze waren minder boos, minder agressief, minder humeurig.’

Waardevolle skills
Borker en Oerlemans moesten ook hun eigen gedrag onder de loep nemen. Uit eten tijdens de vakantie en de kinderen niet lekker rustig op de iPad, dat bracht een nieuwe dynamiek. Borker: ‘We gingen uitgebreid met elkaar kletsen.’ Ze hebben nu afgesproken: twee maanden op en dan met soberder gebruiksafspraken, twee maanden af.

Want ze zijn nou ook weer niet honderd procent anti geworden. Oerlemans geeft op de school van zijn kinderen programmeerlessen en benadrukt: op een iPad kun je ook dingen maken. Borker: ‘Als we onze kinderen spelenderwijs laten kennismaken met programmeren, dus zelf creëren, zie ik veel minder kwaad in iPad- of computergebruik. Sterker nog: ze doen er waardevolle skills voor de toekomst mee op.’

(Door: Marjolijn de Cocq)

Sourced through Scoop.it from: www.parool.nl

See on Scoop.itMediawijsheid en ouders

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s